Skip to content

NIKE: İnsan Hakları Sicilinden Bir Sayfa*

Bugün Apple’ın ve birçok diğer şirketin Çin’de ve diğer yoksul ülkelerde taşeronlar üzerinden intihara ittiği işçiler ilk Apple’la ortaya çıkmadı, daha önce de varlardı. Spor markası devi Nike’ın (Nike’nin) kurumsal yaratıcılığı, 2001’de Jonah Peretti’nin gönderdiği e-posta iletileriyle darmadağın oldu. Peretti, Nike’ın ¨kendi ayakkabını yarat¨ konseptli, arzu edilen renk ve modele göre ayakkabı yaptırma fırsatı veren kampanyasında ayakkabısının üstüne Nike ID’si olarak (Nike kullanıcı adı olarak) ‘’sweatshop’’ kelimesini (İngilizce ¨uygun olmayan şartlar altında az ücretle işçi çalıştıran işyeri¨) yazdırmak isteyince, Nike Müşteri Hizmetleri’yle arasında aşağıdaki yazışmalar geçti 1 :

Kimden : Personalize, NIKE iD
Kime: Jonah H. Peretti   Konu: RE: Your NIKE iD order (NIKE ID siparişiniz)

Nike ID siparişiniz aşağıdaki sebeplerden bir veya birkaçından ötürü reddedilmistir:

1)Seçmiş olduğunuz Nike ID’nin patent hakkı/ fikri mulkiyeti bir başka şahsa aittir,  2)Seçmiş olduğunuz Nike ID,  yasal kullanım hakkına sahip olmadığımız bir takım veya şahsın adıdır,  3)Nike ID kısmı boş bırakılmıştır. Herhangi bir Nike ID  yazdırmayı düşünmüyor musunuz? 4)Seçmiş olduğunuz Nike ID argo içermektedir ve uygunsuz sayılmaktadır, annenizden azar işitmemize sebep olabilir!

Eğer yeni bir Nike ID alıp kişiselleştirmek isterseniz bizi internet sayfamızdan tekrar ziyaret edebilirsiniz: www.nike.com. Teşekkürler.

NIKE ID 

Kimden:Jonah H. Peretti
Kime:Personalize, NIKE iD Konu: RE: Your NIKE iD order

Merhaba,

Siparişim ile ilgili belirtmiş olduğunuz şeyleri anlıyorum ancak seçmiş olduğum Nike ID yukarıda bahsi geçen hiçbir madde kapsamında değildir. ZOOM XC USA model koşu ayakkabılarım için seçmiş olduğum ‘’sweatshop’’ ismi : 1) Hiçbir şahsın patentli markası değildir, 2) Hiçbir takım ya da şahsın adı değildi, 3)Boş bırakılmamıştır veya  4) Argo değildir. Bu ismi seçmiş olmamın tek sebebi siparişini vermiş olduğum ayakkabıları yapan çocukların emek ve işçiliklerini hatırlamaktır. Rica etsem siparişimi en kısa zamanda yollar mısınız?

Teşekkürler ve mutlu yıllar!

Jonah Peretti

 

 

Kimden :Personalize, NIKE iD
Kime:Jonah H. Peretti  Konu:RE: Your NIKE iD order

Sayın Nike ID Kullanıcısı,

Seçmiş olduğunuz Nike ID daha önceki e-postada belirtildiği üzere, ‘argo’ içerdiğinden dolayı reddedilmiştir. Yeni bir kişisel Nike ID almak isterseniz bizi internet sayfamiızdan ziyaret edebilirsiniz: www.nike.com

Teşekkürler.

Nike ID

Kimden:Jonah H. Peretti
Kime:Personalize, NIKE iD Konu:RE: Your NIKE iD order

Sayın Nike ID Yetkilisi,

Öncellikle ZOOM XC USA siparişimle ilgili isteğime verdiğiniz hızlı yanıt için teşekkür ederim. Ancak size daha önce belirttiğim gibi, seçmiş olduğum kişisel Nike ID’nin amiyane bir tabir olduğuna katılmıyorum. Zira ¨Webster’s Dictionary¨ de de yazıldığı üzere ¨sweatshop¨ tabiri  standart İngilizce’de yer almakta olup argo sayılmamaktadır. Kelime aslında ¨uygun olmayan şartlar altında, uzun saatler boyunca, az ücretle işçi çalıştıran işyeri¨ anlamına gelmektedir  ve 1892 yılından beri kullanılmaktadır. Bu açıdan seçmiş olduğum kişisel Nike ID, ilk mesajınızda bahsetmiş olduğunuz uygunsuzluk durumlarından hiçbirine denk gelmemektedir. Ayrıca Nike ID Programı, internet sitesinde de reklamı yapıldığı gibi, ¨kendi ürününü yaratma ve kendini ifade etme özgürlüğü¨ sloganıyla duyurulan bir programdır ve ben de kendi seçmiş olduğum isimle Nike’ın kişisel özgürlük sevgisini paylaşmak istiyorum. Buna ek olarak, Nike ID Programı sayfasında ¨doğru olmasını istiyorsan…kendin yap!¨ sloganı  yer almaktadır. Ben de bu vesile ile kendi tarzıma göre yaptıracağım ayakkabı ve  üzerine yazdıracağım bir yazı ile  bana bu özgürlüğü  sağlayan ¨sweatshop¨ çalışanlarına ufak bir teşekkür etme fırsatı elde ettiğim için mutluluk duyuyorum. Bu açıdan umarım ki siz de benim bu özgürlüğüme değer verir, siparişimi reddetme kararınızı yeniden gözden geçirirsiniz. Teşekkürler!

Jonah Peretti

Kimden:Personalize, NIKE iD
Kime:Jonah H. Peretti Konu:RE: Your NIKE iD order

Sayın Nike ID Kullanıcısı,

Nike ID internet sitesinde belirtilen  kişiye özel uyarlama kurallarına göre, ¨Nike, kullanıcı adı belirlendikten sonraki 24 saat içinde o kullanıcı adını iptal etme hakkına sahiptir¨, ayrıca kuralların devamında belirtildiği gibi ¨seçilmiş olan Nike ID’lerin büyük bir kısmı kabul edilmekle birlikte hepsini kabul etmemiz her zaman mümkün değildir. Çünkü aralarından bazıları patentli markaları, kullanım hakkına sahip olmadığımız takım ya da şahıs isimlerini, uygunsuz kullanımları içeriyor olabilir ya da o isimleri ürünlerimize uygun görmüyor olabiliriz. Maalesef böyle durumlarda seçilen Nike ID’lerini reddetmek durumdayız, aksi takdirde hoş olmayan durumlarla karşılaşabiliriz. Her halükarda siparişinizin reddedilme durumu ile ilgili kararı size bildireceğiz ve o zaman yeni bir Nike ID siparişi verme şansınız olabilir. ‘’

Bu kurallar dahilinde şu anda sunmuş olduğunuz Nike ID seçimini kabul edemiyoruz. Eğer ki yeni bir isimle tekrar sipariş vermek isterseniz bizi sitemizden, www.nike.com dan ziyaret edebilirsiniz.

Teşekkür ederiz.

Nike iD

Kimden: Jonah H. Peretti
Kime:Personalize, NIKE iD Konu: RE: Your NIKE iD order

Sayın Nike ID Yetkilisi,

Zamanızı ayırıp benimle ilgilenmiş olduğunuz için çok teşekkür ederim. Ben yeni bir Nike ID ile tekrar sipariş vermeye karar verdim fakat sizden ufak bir isteğim olacak. Rica etsem bana ayakkabılarımı yapan 10 yaşındaki Vietnamlı kızın enstantane çekilmiş renkli bir fotoğrafını gönderir misiniz acaba? Teşekkürler,

Jonah Peretti

 

Jonah Peretti’nin bu mesajının ardından Nike’tan bir  daha cevap gelmemiştir. Nike o gün olduğu gibi bugün de çocuk işçi çalıştırmak istemediğini belirtip (özellikle Doğu Asya’da) çok kötü koşullarda çocuk işçi ve yetişkin işçi çalıştırmaya devam eden bir firmadır.

* Bu metnin büyük bölümü http://stallman.org/nike.html adresinden Tuğçe Taşar tarafından çevrilmiştir.

  1. Bu yazışmaların doğruluğu Nike tarafından da kabul edilmiştir: http://urbanlegends.about.com/library/weekly/aa022101a.htm

Kategori: Dünya, Siyasal İktisat, Yoksulluk.

Etiketler: , , , , , , ,

Yorumlar için RSS besleme

Yorum Sayısı: 0



Yukarı Çık
Twitter widget by Rimon Habib - BuddyPress Expert Developer